اختلاف چرا

بستن دستها بر سینه درنماز

1.    از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم به سند صحیح آمده كه دستها را در نماز بر سینه بسته، و بستن دستها زیر ناف چنانكه در برادران احناف رائج است، روایتش ضعیف است، و تفصیل این جمله به شرح زیر است.

     عبدالحی لكهنوی نوشته اند: " و ثبت عند ابن خزیمه و غیره من حدیث وائل بن حجر الوضع علی الصدر و به قال الشافعی و غیره .[1]

     نزد ابن حزیمه و غیره گذاشتن دستها بر سینه در نماز از حدیث ( صحابی) وائل بن حجر ثابت است و این قول مذهب امام شافعی و غیره است.

    الفاظ حدیث نزد ابن خزیمه و غیره این چنین است :

    عن وائل بن حجر[2] " قال صلیت مع النبی صلی الله علیه وآله وسلم فوضع یده الیمنی علی یده الیسری علی صدره"[3]

از وائل رضی الله عنه روایت است كه من به همراه رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم نماز خواندم، كه دست راست را بر دست چپ بر سینه مبارك گذاشتند.

2.    عن قبیصة بن هلب عن أبیه قال رأیت النبی صلی الله علیه وآله وسلم ینصرف عن یمینه و عن یساره و رأیته قال یضع یده هذه علی صدره...( الیمنی علی الیسری فوق المفصل وصف یحی الراوی )[4]

      هلب رضی الله عنه می فرماید: من رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم را دیدم كه دست خودرا بر سینه به گونه ای كه دست راست را بر بالاتر از مچ چپ می گذاشتند.

3.    عن طاؤس قال كان رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم یضع یده الیمنی علی یده الیسری ثم یشد بینهما علی صدره فی الصلاة.[5]

      طاؤس می گوید: رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم در نماز ‌دست راست خود را بر دست چپ بر سینه می بستند.

     مرزا مظهر جان جانان به زبان فارسی نوشته اند : و دست را بر سینه می بستند و می فرمودند كه این روایت راجح است از روایات زیر ناف، اگر كسی گوید كه در این صورت خلاف حنفیه بلكه انتقال از مذهب به مذهب لازم می آید گوئیم به موجب قول ابو حنیفه رضی الله عنه  "إذا صح الحدیث فهو مذهبی" از انتقال در مسأله جزئی خلاف مذهب لازم نمی آید بلكه موافقت در موافقت است.[6]

     رشید أحمد گنگوهی فرموده اند: بنابراین بستن دستها بر سینه و یا زیر ناف هر دو یك سان در حدیث آمده اند و همچنین عمل صحابه هم مختلف است بعضی بر بالای ناف و بعضی بر زیر ناف.[7]

     فائده: این واضح شد كه گنگوهی بستن دستها را روی سینه تسلیم كرد اما برابر قرار دادن احادیث زیرناف را بر احادیث بر سینه ، پاسداری و ملاحظه اش از حنفیت خود است، وگرنه روایات تحت السرة تمام ضعیف و مرسل هستند، كما لا یخفی علی ماهر علم الحدیث.

     و چنانكه ابوالطیب می فرماید: حدیث الصدر صحیح عند المحدثین و حدیث تحت السرة ضعیف.[8] یعنی حدیث (گذاشتن دستها بر سینه) نزد محدثین صحیح است و حدیث بستن زیر ناف ضعیف است.

     محمد حیات سندهی محدث حنفی میفرمایند:" بما تقدم و تقرر أن وضع الأیدی علی الصدور فی الصلاة اصلاً اصیلاً ودلیلاً جلیلاً فلا ینبغی لأهل الإیمان الإستنكاف عنه و كیف یستنكف المسلم عن الذی قال لا یؤمن أحدكم حتی یكون هواه تبعاً لما جئت به بل ینبغی أن یفعل ذلك[9]"

یعنی: از بیان متذكره بالا واضح شد اینكه بستن دستها بر سینه در نماز، از احادیث صحیح و واضح ثابت است، برای اهل ایمان هرگز مناسب نیست كه از آن رو گردانی كنند و مسلمان چطور رو گردانی میكند از آن كه رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: هرگز مؤمن نمیشود هیچ یك از شما تا زمانی كه هوا و خواهشش تابع شریعتی كه من با آن آمده ام نباشد، بلكه مناسب است كه مسلمانان بر این عمل كنند.

[1] . تعلیق الممجد شرح موطا امام محمد 1/160

[2] . احادیث وائل بن حجر به این خاطر حائز اهمیت هستند كه در آخر عمر محمد رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم ایمان آورده و اعمال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم را مشاهده كرده كه از منسوخ بودن مصون ترند.

[3] . صحیح ابن حزیمه 1/243 و المجموع شرح مهذب 3/272 و شرح مسلم للنووی 1/ 173 و محرر فی الحدیث 44 و بیهقی 2/30

[4] . رواه أحمد فی مسنده 5/226 و عون المعبود شرح ابی داوود 1/276 و قال رواة هذا الحدیث كلها ثقات- و صحیح مسلم برقم 401

[5] . عون المعبود بحواله مراسیل ابی داوود.

[6] . معمولات مظهریه 75

[7] . سبیل الرشاد 29

[8]. شرح الترمذی لأبی الطیب 1/276

[9] . فتح الغفور 5